Đồ gốm thời Nguyễn
(03/04/2013 10:11:00 SA)

Nghệ thuật gốm thời Nguyễn vẫn duy trì kế thừa gốm truyền thống. Thời kỳ này một số trung tâm gốm sứ vẫn tiếp tục hoạt động.

Nhà Nguyễn trong thời gian trị vì với tư cách là một vương triều độc lập về chính trị - xã hội, cơ bản đã thống nhất đất nước nhưng lại phải đương đầu với các vấn đề tồn tại do việc phân chia đàng trong - đàng ngoài kéo dài hơn 200 năm để lại. Có lẽ do phải đối phó với các vấn đề chính trị, xã hội nên nhà Nguyễn chưa chú trọng thực thi những chính sách kinh tế nhằm thúc đẩy nền kinh tế nước nhà. Các ngành tiểu thủ công nghiệp truyền thống chẳng những không nhận được sự khuyến khích phát triển mà còn bị bỏ rơi... Hoạt động đó đã vô tình hạn chế sự phát triển của hàng nội địa mà thị trường gốm sứ là một điển hình.

Nghề sản xuất gốm sứ ở nước ta vốn rất phát triển, đây cũng là mặt hàng được xuất khẩu ưa chuộng ở nhiều nước trên thế giới như: Nhật, Hà Lan…Tuy nhiên, lúc này các lò gốm sứ khiêm tốn dừng phạm vi sản xuất ở mức trung bình để phục vụ người dân lao động. Thực tế đó dẫn đến tình trạng sản xuất đình trệ, một số cơ sở sản xuất gốm bị tan rã, mẫu mã mới ít xuất hiện.

Nghệ thuật gốm thời Nguyễn vẫn duy trì kế thừa gốm truyền thống. Thời kỳ này một số trung tâm gốm sứ vẫn tiếp tục hoạt động. Nhằm tập trung xây dựng kinh đô Huế, nhà Nguyễn cho mở nhiều lò sản xuất gạch, ngói tại Long Thọ (Huế) chủ yếu là gốm trang trí kiến trúc xây lăng tẩm, ngói phục vụ cung điện, gốm kiến trúc cung điện, đặc biệt là nghệ thuật trang trí ghép các mảnh gốm sứ rất điêu luyện. Các dòng men rạn trắng ngà, men trắng hoa lam vẫn phát triển ở đỉnh cao. Sản phẩm đa dạng như gạch tráng men, ngói thanh lưu ly, hoàng lưu ly, ngói âm dương, gạch hoa, tượng lân, nghê, sư tử …ngày nay còn có thể gặp trong nhiều lăng tẩm, cung điện, đền đài ở Huế. Ngoài ra, có thể kể đến các khu lò và trung tâm gốm sau: Các lò gốm ở Quảng Yên, Đông Triều (Quảng Ninh), trung tâm sản xuất gốm sứ Bát Tràng, khu lò gốm Phù lãng (Bắc Ninh), làng gốm Thổ Hà (Bắc Giang)…

Không nằm ngoài những biến động chung của xã hội, Hải Dương cũng là nơi chịu nhiều tác động của nền kinh tế cả nước. Mặc dù là quê hương của nhiều trung tâm gốm sứ nổi tiếng như: Gốm Chu Đậu, gốm Hợp Lễ, Cậy…nhưng đến thế kỷ XIX hầu hết các lò gốm đã tàn lụi và sản phẩm của nó không còn tiếng tăm trên thị trường. Theo các tài liệu lịch sử của thời Nguyễn thì thời kỳ này ở Hải Dương chỉ còn tồn tại hai trung tâm sản xuất gốm là gốm Cậy và gốm làng Quao.

Cậy và Quao là hai làng nghề thủ công truyền thống lâu đời chuyên sản xuất đồ gốm dân dụng. Nếu những lò gốm Cậy chuyên sản xuất các loại hình như bát, đĩa, ấm, chén, bình hoa...đặc trưng là bát men trắng hoa lam thì sản phẩm chính của gốm làng Quao là nồi, niêu các cỡ, ấm, chậu, ang, vại nhỏ,…Nồi đất của làng Quao xưa mỏng, thân bầu bĩnh, thành miệng hơi cao, màu hồng tươi, xương gốm chắc, mịn. Trải qua nhiều thăng trầm, lò gốm Quao và Cậy vẫn duy trì hoạt động, chứng minh cho sức sống và vai trò của một nghề cổ truyền.

Như vậy, có thể thấy các trung tâm gốm sứ thời Nguyễn phát triển chỉ dừng lại ở những loại hình gốm sứ truyền thống, không có điều kiện để phát triển đỉnh cao như những thời kỳ trước. Tuy vậy, nó cũng góp phần làm đa dạng kho tàng gốm sứ Việt Nam.

Lê Ngọc (B.Soạn)

Liên kết web

Thống kê truy cập

Số lượt truy cập:
416884

Xem Bản đồ cỡ lớn hơn